sábado, 5 de junio de 2010
Homenaje a mi tio abuelo ANTONIO LOZANO PEREZ I
Cando mírona noite bretemosa
teu lostregos de lus,Faro de Bares,
travesando a escureza medorosa,
Chegar cabe de min, encol dos mares,
maxinome que ti es estadea
Proteutora de min e compañeira
q`uen feitura de maxica serea
Me mandas a tua roxa lumieira
eu teño no meu peito unha noitebra
cal boca das covas moura,escura,
¡Soilo forzar un pouco esta palpebra,
Xa me topo nun mundo de tristura,
Cando o meu peito de malenconia
dos n`esta doce noites esquencidas
teus coitelos de lus,na largacia
remocean Arelas xa perdidas...
Decotio seràs a estrela norte
que o meu torto camiño alumea.
Si ti, lume,coitelo,me das morte...
Conform,ven de ti ¡Bendita sea|
Esta escrita tal e como foi escrita por el
miércoles, 2 de junio de 2010
Diccionario Pixín
![]() | ||||
miércoles, 26 de mayo de 2010
Un Cariñes Batallón Galicia
Comisario Político de la 4º Compañía del Batallón “Galicia”,
nacido en Santiago (A Coruña) el 28 de marzo de 1912,
vecino de Cariño, hijo de José y Carmen. Militante del Sindicato de Industria Pesquera de la
CNT de Cariño en 1936, participó en la resistencia en la zona hasta el 23 de julio, en que
escapó de este puerto con dirección a Francia, en el vapor “Arkale”, en compañía de los
cuadros más destacados de la CNT de Cariño. En Asturias participó en la fundación de la
Agrupación Confederal Galaica y se enroló en el Batallón “Galicia
miércoles, 19 de mayo de 2010
CARIÑO NOS TEMPOS ( Breve Historia de Cariño)
Presentación:
Na actualidade nada, ou pouco queda daquel peirao no que descargaban as traíñas e as “Pericas” o peixe arrincado das entrañas do mar, tampouco nos queda nada daquelas rúas empedradas, nin dos paxes da carreta , nin das nasas de vimbio postas a secar ó sol e o vento ou das sardiñas e o congro a secar nas zarandas.
Ó presente ocupa un terreo baldeiro deixado polo pasado, por un pasado cheo de teas de araña, de muxicas de San Xoán, ou de areas salgadas polo mar; onde tamén quedaron as abondosas xestas dos nosos devanceiros nas terras de ARROS , dando lugar, ó traveso dos tempos, á bravía fermosura que enmarca as terras deste Concello co nome mais agarimoso de Europa , asentado marabilloso marco de incomparable beleza da Serra da Capelada na súa norteña unión co mar.
Volvendo cara atrás no tempo, armados de piquetas e demais utensilios necesarios, toparemos cun dos legados máis importantes de toda a xeografía galega: O patrimonio do concello de Cariño.
Sen dubida agárdannos na Capelada unha grande cantidade de restos que nos amosaran múltiples facetas descoñecidas dos nosos antepasados ; mámoas,círculos líticos ou castros, unha riqueza que está agardando a ser descuberta e que foi soterrada paseniñamente polo esquecemento dende a época castrexa, a romana, a sueva ou a medieval.
Un recorrido pola serra da Capelada, na compaña dun bo guía, abondara para satisfacer os nosos desexos ; ou un paseo polos castros de Feás, Sismundi, Figueiroa, ou ver as fervenzas do río Seixo en Landoi ou o do Castelo na Pedra, que nos deixaran recordos da idade de pedra ou dos metais, unhas construccións estudiadas ata o mais mínimo detalle que sempre teñen que sempre teñen a auga e a pedra como elementos comúns.
OS PRIMEIROS DATOS ESCRITOS
Os primeiros datos escritos sobre o noso pobo (Polo de agora) aparecen na colección diplomática do mosteiro de San Martiño de Xuvia, cando Munio Romariguiz e a súa irmán Eillo Romariguiz deixan en doazón ó mosteiro unha serie de propiedades, nas que se inclúen a súa parte na Vila de Cariño , e de “Sancto Juliano de Trébula” , este documento esta datado a 18 días do mes de agosto de 1101.
Tamén aparece “San Stefhani de Sismundi ou de Pasajes” no ano 1153, a cuarta parte da sua iglesia,os seus casais e casas co nome dos lugares como os coñecemos hoxe en día. Esta parroquia fariase famosa o refuxiarse nela o Conde Ovequez, tras revelarse contra o rei Alfonso VI e escaparse de Zaragoza donde o tiñan preso, tal e como se desprende do privilexio dado por este rei a catedral de Lugo .
O mesmo pasa con “San Pedro dos Fenales” dez anos mais tarde por asentarse aquí a ferrería do Marques de Astorga, a cal foi explotada polos vascos Zarate e Arrivi .
Andando co tempo chegamos o século XIV, e no libro do tombo de Santo Domingo de Ortigueira aparecen mencionados varios lugares como Campo de Monte, Muíño da Ortigueira e un lugar que descoñecemos como e Vila de Abosende, cítanse estes nomes no testamento e doazóns de María Feloa e o seu fillo Pedro González, nos anos 1359 e 1390 respectivamente.
Anos despois aparece nos documentos da encomenda de Portomarín , que tiña en Régoa o seu Priorado e os santuarios de San Andrés de Teixido e San Xiao do Trevo, en anos sucesivos fanse constar os apeos e rendas que tiñan que pagar os foreiros dos lugares de:
Casal da Freiría,Vacariza ou o de Vila en Cariño vello. O lugar de San Xiao do Trevo pagaba varias partes do froito recollido(maínzo e trigo), dous anos, dous cabritos,catro galiñas e un azume de Manteiga.
O Catastro do Marques da Enseada en Sta María da Pedra
O día 17 de agosto de 1752 o licenciado D. Pedro Sarabia cunha orde real, realiza un estudio sobre esta parroquia .
O Alcalde pedáneo, Francisco Fraguela , Andrés Montero e Pedro Toxeiro son os peritos que os veciños da parroquia nomearon, eles son os encargados de respostar as preguntas para realizar o catastro dos bens parroquiais.
Destacan que e unha terra rica onde se cultivan todo tipo de hortalizas e verduras así como maínzo, trigo e centeo, e que, os montes son de primeira calidade, e rómpense cada 12 anos; das arbores abundan os castiñeiros, as pereiras e as maciñeiras, destacan que de sementeira ten uns 10300 ferrados, do gando abundan os cabritos,os años, as vacas, os bois , os porcos, así como os poldros e as mulas. No que respecta as industrias citan 13 muíños de roda, 2 en Fontao, 1 en Barreiros, 1 en Vilanova, 4 en Campo de Monte, 3 no Lourido, 1 no Esteiro e outro na Ortigueira, podendo moer todo o ano con auga corrente.
Declaran existir 133 colmeas, 243 casas e dúas tabernas que son Xurxo Casal e Catalina de Milia,onde venden viño o por menor e son estanquilleiros de tabaco, din que non hai tendeiros de panos nin teas, nin ouro nin prata. Hai un mestre de primeiras letras, 5 xastres, 5 zapateiros, 14 tecedoras, 7 costureiras, e 30 mariñeiros que se exercitan na pesca e que soamente hai 5 barcos de pesca que son de Andrés de Dorna, Simón Dovale, Blas Martínez, Agustín Pérez e Caetano de Lamas.
O clero esta representado por 4 eclesiásticos, que atenden as capelas de San Bartolomeu de Cariño, a da Concepción que pertence o Pazo de Sandamil (A Cerca), a capela dos Villar inclusa na parroquial, e a dita Santa María da Pedra.
A ROMAXE DE SAN BARTOLOMEU
Anque esta romaxe non queda na memoria de ningún Cariñes pero quedou nos arquivos.
Esta romaxe que se perdeu no tempo celebrase xa en Cariño nos séculos XVI e XVII, antigamente Cariño pertencía a parroquia de Santa María da Pedra e Cariño tiña unha pequena capela situada na rúa do campo, isto que aseguro esta escrito no libro segundo de fabrica da parroquia de Santa María da Pedra (paxina 81 b), a cita esta asentada no libro por mor da vista do Bispo de Mondoñedo D. Manuel Francisco Navarrete Ladrón de Guebara no ano 1701, o documento di así:
“ Item, habiendo visitado la Ermita del Glorioso San Bartolome sita en el Puerto de Cariño de dicha feligresia se halla esta decentemente compuesta, solo necesita un banzo de piedra de una cuarta de alto para que el agua no entre en dicha ermita para la cual mandava y mando su señoria ilustrisima. Se haga un arroyo para que se despida el agua y no entre dentro de la ermita y se allane el suelo de ella lo cual cumpla asi la persona por cuia cuenta corre su repaso y licencia pena de mil maravedies dentro de quince dias.
Item por cuanto su señoria ilustrisima a sido informado que en dicha ermita los dias de fiesta a que se alla concurren en romeria se pida limosna para encender candelillas cosa muy indecente y codiciosa. Por tanto para quitar semejante abuso tan pernicioso prihibia y prohibo su señoria ilustrisima. El que de ninguna manera e pida limosna en dicha ermita, ni fuera de ella,limosna para encenderse dicha candelillalo cual se cumlpa y excuse....”. Por aquel entonces esta de cura nesta parroquia D. Pablo Ramos de la Torre.
A capela tiña 6 varas de Longo e era de traza sinxela sen moitos adornos, tan so tiña ornamentos na espadana.
CARIÑO PASADO E PRESENTE
Dende o século XVI ata os nosos días, moitas cousas cambiaron a faciana nas terras do Cabo Ortegal , o Trileuco ou o promontorio dos Lapatiancos.
A poboación multiplicouse por dez, as artes de pesca, os embalos e as vetas sardiñeiras foron cambiadas polo palangre e as volantas, os cinco barcos do ano 1752 son na actualidade cerca de sesenta , o destacamento que vixiaba a costa dende as vixías de Herbeira, Limo e Casa da Vela en Espasante o mando dos Capitáns, nacidos no Pazo de Barreiros, chamados Miguel e Alonso de Villar tamén desapareceron como tamén o fixo o perigo que supoñía a invasión dos Corsarios Ingreses o mando do terrible Sir Francis Drake nos séculos XVII e XVIII, isto das frontes de veciños foron comandadas polo crego de Espasante Miguel Tenreiro de Andrade.
As familias de cataláns Pi e Margal, Domenech e o Italiano Escobio, que xunto o Grego Charalanpoupoulos trouxeron a revolución conserveira e fixeron que Cariño un dos pobos mais prósperos do litoral galego, o cal foi capaz en cen anos de ser parroquia e despois concello.
Destacados fillos deste concello fixeron patria fora das nosas fronteiras, Francisco de Santiago nacido en Sismundi, chegou a ser comendador e Canciller en Nova Granada no século XVI , Alonso de Santiago nado en Sismundi e tío do anterior acompañou a Vasco Núñez de Balboa na descuberta do Océano Pacífico, ou ben Xoán de Santiago foi cóengo da Sé de Compostela no 1643, tamén de Sismundi
Outro, Alonso de Villar foi colexial en Fonseca e posteriormente rector deste insigne colexio, así como provisor en León e visitador en Compostela. Este home foi bautizado na Pedra o 28 de novembro de 1618, era fillo do Capitán Miguel de Villar e dunha moza solteira chamada Catarina de Santiago.
Outras sobranceiras figuras Cariñesas destacaron en diferentes eidos:
Antonio Lozano Pérez (Luquitas) creador da letra e debuxos de Vamos a la cama, Sara Mandia na fronte comunista na Francia das décadas dos corenta e os sesenta, Abelardo López Montovio (Abelardo de Catabis) como nadador participe nas olimpíadas de Anveres en 1934, Xosé Antonio Armada natural de Figueiroa foi secretario do tribunal supremo do pazo de xustiza de Madrid, morto en aras de valor extremo no seu traballo nun incendio producido no pazo o día 4 de maio de 1915. , cabe tamén mencionar o noso heroe local o Canoneiro de De Gaulle e Patton, Anxo Rodríguez Leira, coñecido na historia por Anxo Cariño López
O presente de Cariño parece prometedor e destaca por si mesmo , agora tan so queda dar grazas por perder o tempo lendo isto esperemos que as figuras Cariñesas sigan agromando nas xoves promesas deste pobo.
Lista das persoas que se encontraban a bordo do pesqueiro español "Arkale", chegado a Saint Nazaire (Francia) o 25 de xullo de 1936.
Na zona norte da provincia da Coruña, un dos últimos lugares en caer en mans dos militares golpistas foi o porto de Cariño. Nel, homes e mulleres organizaranse para a resistencia ao levantamento militar e mantiveran a vila no bando republicán ate as 11 da noite do 23 de xullo de 1936, en que decidiron partir cara a Francia no vapor "Arkale".
En diversas fontes aparecen sinalados algúns dos integrantes desta expedición
Apelidos e nome / Idade / Profesión / Domicilio / Partido Político
1. Suárez Hermida, Xosé / 26 / Empregado de comercio. Xefe dos emigrados do barco / Cariño / CNT.
2. Ramos Escariz, Manuel / 24 / Pescador / Cariño / CNT. (Despois ingreou no Batallón Galicia)
3. Bermúez López, Miguel / 26 / Mecánico / Cariño / CNT.
4. Blanco Fernández, Antonio / 33 / Pescador / Cariño / CNT.
5. Novo González, Manuel / 28 / Mecánico / Cariño / CNT.
6. Pita Armada, Manuel / 28 / Publicista / Cariño / CNT.
7. Pita Armada, Xosé / 27 / Empregado de oficina / Cariño / CNT.
8. Pita Armada, Vicente / 25 / Toneleiro / Cariño / CNT.
9. Breijo López, Venancio / 25/ Mecánico / Cariño / CNT.
10. Casas Dopico, Evaristo / 33 / Pescador / Cariño / CNT.
11. Docal Breijo, Manuel /28 / dº / Cariño / CNT.
12. Lage Teijeiro, Baldomero / 28 / dº / Cariño / CNT.
13. Pérez Bacaría, Agustín / 26/ dº / Cariño / CNT.
14. Hevia Fraguela, Amable / 27 / dº / Cariño/ CNT.
15. Rodríguez Vázquez, Antonio / 28 / dº / Cariño / CNT.
16. López Armada, Cipriano (esposo) / 29 / dº / Cariño / CNT.
17. Mandiá, Sara (muller do anterior) / 29 / -- / Cariño / CNT.
18. Fuentes Villarnovo, Emilio / 35 / dº / Cariño / CNT.
19. Cuevas Garrote, Santiago / 25 / dº / Cariño / CNT.
20. Pérez Pena, Vicente / 29 / dº / Cariño / CNT.
21. Pedruelo Tenreiro, Francisco / 26 / dº / Cariño / CNT.
22. Cariño Pérez, Vicente / 24 / camareiro / O Barqueiro / CNT.
23. Gómez Ferreira, Xoaquín / 41 / dº / O Barqueiro / CNT.
24. Ferreño Lago, Francisco / 31 / Agricultor / O Barqueiro / Comunista.
25. Sánchez Martínez, Francisco / 24 / dº / O Barqueiro / CNT
26. .Fernández Vázquez, Marcial / 37 / publicista / Ferrol / Socialista
27. Fernández Vázquez, Eladio / 18 / estudiante / Ferrol / Socialista.
28. Torres Sas, Manuel / 30 / tipógrafo / Ferrol / Socialista.
29. Vázquez Sanmartín, Luís / 38 / mecánico / Ferrol / Socialista.
30. Agras González, Xerardo / 38 / pintor / Ferrol / Socialista.
31. Rey López, Manuel / 40 / Tenente mecánico da mariña de guerra / A Coruña / Republicano.
32. Castello Manzano, Xosé / 30 / Subtenente de artillería / Ferrol / Socialista
33. Vega Marina, Laureano /28 / Piloto Mecánico/ Gijon / CNT
34. Barros Lago, Francisco / 34 / pescador / A Coruña / CNT
35. Rodríguez Lago, Manuel / 23 / pescador / Viveiro / CNT.
36. Quelle Cociña, Claudio / 22 / Mecánico / Viveiro / CNT.
37. Álvarez, Tomas / 25 / Chofer / Viveiro / CNT.
FUSILADOS EN CARIÑO
• Luís Pita Armada (33 años, chofer)
• Francisco M. Pita Armada (35, hermano del anterior, concejal del FP en Ortigueira).
• Antonio Pita Armada (27, hermano de los anteriores, tonelero).
• José Antonio Timiraos (56, marinero).
• Jesús Díaz Pérez (28, marinero).
• Francisco Anido Pérez (25, chofer).
• José Casal Casas (22, marino mercante).
• Jesús Quiza Picos (sobre 20 años).
• Modesto Senra Martínez (albañil, 36 años).
• Francisco Novo Lozano (19 o 20 años, como el siguiente).
• Avelino Pérez Breijo.
• José Yáñez Quiza (barbero, 22 años).
• Nicasio García Quirós (marinero, 35 años).
• Agustín Pérez Baccaría (marinero de vapor apresado, 23 años, delito: auxilio a la rebelión).
Homenaxe a Cariño Lopez dia 22 de maio
13 horas: colocación duna placa de homenaxe.
13,30 horas: roteiro de viños por Cariño
14.30 horas: Xantar de confraternidade no restaurante Garampín.
18,00 horas: Charla-coloquio na Casa da Cultura de Cariño, coas intervencións de:
Robert Coale: Profesor de Historia Contemporánea española na Universidade de París.
Ángel Rodríguez Etxevarría, fillo de “Cariño López”
Eliseo Fernández, historiador
Fernando Souto, Secretario da CRMH
Representante do concello de Cariño.
martes, 18 de mayo de 2010
Cariño Lopez
Tras la liberación de París la guerra aún no había terminado, y La Nueve abandona la capital francesa el 8 de Septiembre para volver al frente. El 26 de septiembre, Cariño López es llamado a Nancy, donde el general De Gaulle en persona le condecora con la Cruz de Guerra con Palma y pasa a formar parte de la selecta guardia de corps del general De Gaulle, conocida como Los cosacos, que escoltó al que luego sería presidente de la Francia liberada en su desfile triunfal por los Campos Elíseos. La batalla por capturar de nuevo Alsacia comenzó en noviembre. Angel participó en la captura de Estrasburgo, y de allí, cruzaron la frontera de Alemania, cruzando el Rhin, donde los españoles quedaron estancados por el frío invierno de -22ºC en el camino boscoso hacia Munich (hubo 50 bajas por congelación). Al acabar el invierno, La Nueve se puso en marcha de nuevo. Ángel Cariño participó el 5 de mayo de 1.945 en la conquista del Nido del Águila (refugio del Hitler), en Berchtesgaden, a las órdenes del general Patton, junto a la 101ª División aerotransportada Airbone americana. Tomaron el edificio, y se dice, que como botín de guerra, se llevó las sábanas de Hitler. Finalizada la guerra, se queda a vivir en Francia trabajando como obrero en una fábrica que él mismo ayudó a construir, y donde muere en 1.975, poco antes que Franco, sin haber vuelto a España. Según las memorias del oficial de La Nueve Raymond Bronne, "A Cariño López lo empujaba un inmenso deseo de revancha y de victoria". Principales fuentes: La Opinión Coruña, La 2ª Guerra Mundial
